Müqavilədə “FOB Şanxay” və ya “DAP Bakı” yazılır — üç-dörd söz. Bu sözlər isə yükün yolunda kimin nə ödəyəcəyini, hansı nöqtədə məsuliyyətin keçdiyini və rəsmiləşdirməni kimin aparacağını müəyyən edir.
Şərt üç şeyi bölüşdürür
Incoterms 2020 qaydaları satıcı ilə alıcı arasında bunları ayırır:
- xərclər — daşıma, yükləmə, sığorta, terminal haqları
- risk — malın itməsi və ya zədələnməsi məsuliyyətinin keçdiyi an
- rəsmiləşdirmə — ixrac və idxal prosedurlarının kimin öhdəsində olması
Qaydalar mülkiyyət hüququnun keçməsini və ödəniş şərtlərini tənzimləmir — onlar müqavilənin ayrı bəndləridir.
İstənilən nəqliyyat növü üçün yeddi şərt
- EXW — Satıcı malı öz ərazisində təhvil verir. Qalan hər şey — yükləmə də daxil olmaqla — alıcıdadır.
- FCA — Satıcı malı alıcının təyin etdiyi daşıyıcıya verir və ixracı rəsmiləşdirir.
- CPT — Satıcı təyinat yerinə qədər daşımanı ödəyir, risk isə ilk daşıyıcıya təhvildə keçir.
- CIP — CPT ilə eynidir, üstəlik satıcı sığorta etdirir.
- DAP — Mal təyinat yerində, boşaldılmamış vəziyyətdə təhvil verilir. İdxal rəsmiləşdirməsi alıcıdadır.
- DPU — DAP-dan fərqi: satıcı malı boşaldaraq təhvil verir.
- DDP — Satıcıda maksimum öhdəlik: idxal rəsmiləşdirməsi və idxal ödənişləri də onun üzərindədir.
Yalnız dəniz və daxili su nəqliyyatı üçün dörd şərt
- FAS — Mal gəminin bortu yanında təhvil verilir.
- FOB — Risk mal gəmiyə yüklənəndə keçir.
- CFR — Satıcı fraxtı təyinat limanınadək ödəyir, risk isə yükləmədə keçir.
- CIF — CFR ilə eynidir, üstəlik sığorta satıcının öhdəsindədir.
Konteyner daşımalarında FOB və CIF tez-tez səhv işlənir: konteyner limana gəmidən xeyli əvvəl təhvil verilir, ona görə belə yüklər üçün FCA və CIP daha dəqiqdir.
Şərt gömrük dəyərinə təsir edir
Eyni mal EXW və CIF şərtləri ilə gətiriləndə gömrük dəyəri fərqli formalaşır, çünki sərhədə qədər xərclərin bir hissəsi invoysun içində olur, bir hissəsi isə ayrıca sənədlə təsdiqlənməlidir. Buna görə şərt idxal xərclərinin hesablanmasında ilk götürülən göstəricidir.
Praktik qayda
Şərt müqavilədə, invoysda və nəqliyyat sənədində eyni yazılmalı, yanında isə konkret yer göstərilməlidir: “DAP” deyil, “DAP Bakı, anbar ünvanı”. Təyinat yeri dəqiq olmayanda mübahisə məhz həmin nöqtədə yaranır.
Müqavilə hələ imzalanmayıbsa, şərti sənədlərin hazırlanması mərhələsində müzakirə etmək ən ucuzudur. Marşrutunuzu yazın — hansı şərtin sizin üçün sərfəli olduğunu logistika baxımından müqayisə edək.
Bu mövzu üzrə xidmətimiz
- Logistika Dəniz, hava, dəmiryol və avtomobil daşımaları — optimal marşrut və şəffaf qiymət.
Sualınız qaldı?
Gömrük rəsmiləşdirilməsi ilə bağlı konkret vəziyyətinizi müzakirə etmək üçün bizimlə əlaqə saxlayın — peşəkar komandamız qanunvericilik çərçivəsində izah verəcək.
