Yük sərhədə çatanda ilk sual “neçə ödəniləcək” deyil, “hansı prosedur altında yerləşdiriləcək” olmalıdır. Prosedur ödənişin məbləğini, məhdudiyyətləri və malın sonrakı taleyini müəyyən edir.
Prosedur nəyi müəyyən edir
Hər prosedur üç şeyi təyin edir:
- gömrük ödənişlərinin dərhal, sonra, yoxsa ümumiyyətlə ödənilməyəcəyi
- malın sərbəst istifadə oluna biləcəyi, yoxsa nəzarətdə qalacağı
- malın hansı müddətdə və hansı formada ölkədən çıxarılmalı olduğu
Seçim bir dəfəlik deyil: bəzi prosedurlardan digərinə keçmək mümkündür, amma bunun üçün yeni bəyannamə lazımdır.
Əsas prosedurlar
- Sərbəst dövriyyəyə buraxılış — Klassik idxal: ödənişlər tam həcmdə ödənilir, mal sərbəst istifadəyə keçir.
- İxrac — Malın ölkədən daimi çıxarılması.
- Tranzit — Mal ölkə ərazisindən keçir, idxal ödənişləri yaranmır, lakin tranzit öz sənəd dəstini tələb edir.
- Gömrük anbarı — Mal ödənişlər ödənilmədən saxlanılır; qərar sonraya saxlanıla bilər.
- Müvəqqəti idxal və ixrac — Mal müəyyən müddətə gətirilir və geri qaytarılır — bu prosedur sərgi, avadanlıq və nümunələrdə işlənir.
- Emal — Xammal emal üçün gətirilir və ya göndərilir, hazır məhsul geri qayıdır.
- Təkrar idxal və təkrar ixrac — Əvvəl çıxarılmış və ya gətirilmiş malın geri qaytarılması.
Seçim nəyə görə edilir
Praktikada dörd sual cavablandırılır:
- mal ölkədə qalacaq, yoxsa geri qayıdacaq
- istifadə dərhal lazımdır, yoxsa gözləmək olar
- malın təyinatı dəyişəcək, yoxsa olduğu kimi qalacaq
- ödənişi indi etmək sərfəlidir, yoxsa təxirə salmaq
Misal: sərgi üçün gətirilən avadanlıq idxal kimi rəsmiləşdirilsə, ödənişlər tam həcmdə verilir və geri qaytarılmır. Müvəqqəti idxal isə təminat tələb edir, amma ödənişi yaratmır.
Səhv prosedurun qiyməti
Prosedur səhv seçiləndə nəticə ödənişlə bitmir: müddət pozulanda öhdəlik yaranır, mal isə artıq ölkədədir və geri qaytarılması ayrıca əməliyyat tələb edir. Təminat tətbiq olunan prosedurlarda isə təminatın azad olunması üçün prosedurun düzgün bağlanması lazımdır.
Nə edirik
Prosedur variantını bəyannamənin tərtibindən əvvəl hazırlayırıq və hansının nəyə görə seçildiyini izah edirik. Yükünüzün məqsədi aydın deyilsə — qalacaq, qayıdacaq, emal olunacaq — bunu konsaltinq mərhələsində birlikdə dəqiqləşdiririk.
Bu mövzu üzrə xidmətimiz
- Gömrük bəyannamələrinin tərtib olunması İdxal, ixrac və tranzit bəyannamələrinin səhvsiz tərtibi, elektron sistemə yüklənməsi və müşayiəti.
Sualınız qaldı?
Gömrük rəsmiləşdirilməsi ilə bağlı konkret vəziyyətinizi müzakirə etmək üçün bizimlə əlaqə saxlayın — peşəkar komandamız qanunvericilik çərçivəsində izah verəcək.
